ΝΕΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΛΟΓΩΝ         

26ο Συνέδριο Απαντήσεις στο Ερωτηματολόγιο Νομοθετικής Πολιτικής

Σύνδεσμος Ελλήνων Εμπορικολόγων

26ο Συνέδριο Εμπορικού Δικαίου, Καλαμάτα, 28-30 Οκτωβρίου 2016

«Οι όμιλοι επιχειρήσεων»

Απαντήσεις στο Ερωτηματολόγιο Νομοθετικής Πολιτικής
και σύντομο σχόλιο επί των απαντήσεων

Ι. Απαντήσεις

1. Θεωρείτε ότι θα ήταν ενδεδειγμένος ένας ενιαίος νομοθετικός ορισμός του ομίλου επιχειρήσεων;

25: ΝΑΙ 10: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

2. Σε περίπτωση θετικής απάντησης στο προηγούμενο ερώτημα, θα ήταν ενδεδειγμένος ένας ορισμός που θα κάλυπτε κάθε όμιλο (με φυσικά ή νομικά πρόσωπα) (Λύση Α) ή μόνο τους εταιρικούς ομίλους (Λύση Β);

15: Λύση Α 11: Λύση Β 2: ΔΓ/ΔΑ

3. Θεωρείτε ότι οι ρυθμίσεις των ομίλων θα πρέπει να διαφοροποιούνται ανάλογα με το αν πρόκειται για εθνικούς ή για πολυεθνικούς ομίλους;

18: ΝΑΙ 18: ΟΧΙ 0: ΔΓ/ΔΑ

4. Θεωρείτε ότι οι ρυθμίσεις των ομίλων θα πρέπει να διαφοροποιούνται ανάλογα με τη μορφή των εταιριών που είναι μέλη τους;

15: ΝΑΙ 21: ΟΧΙ 0: ΔΓ/ΔΑ

5. Θεωρείτε ότι θα πρέπει να διευκολυνθεί περισσότερο η χρηματοδότηση μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων;

22: ΝΑΙ 13: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

6. Θεωρείτε ότι θα ήταν νομικά σκόπιμη η υπαγωγή σε συλλογική διαδικασία του ομίλου, ως ενιαίας οντότητας (Λύση Α) ή θα πρέπει να αναζητηθούν απλώς τρόποι συντονισμού των πτωχεύσεων των επιμέρους μελών του ομίλου (Λύση Β);

17: Λύση Α 19: Λύση Β 0: ΔΓ/ΔΑ

7. Κρίνετε ενδεδειγμένη τη νομοθετική παρέμβαση για την απονομή στον όμιλο νομικής προσωπικότητας υπερκείμενης των κατ’ ιδίαν εταιριών-μελών του ομίλου, ώστε να καθιερωθεί σύστημα ενιαίας ευθύνης του ομίλου για τις πράξεις των μελών του;

15: ΝΑΙ 20: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

8. Θεωρείτε πρόσφορη τη νομολογιακή κατασκευή της άρσης της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου για την αντιμετώπιση ζητημάτων (εξωτερικής) ευθύνης της μητρικής εταιρίας για υποχρεώσεις αφερέγγυας θυγατρικής της έναντι τρίτων (Λύση Α) ή κρίνετε απαραίτητη τη θέσπιση γενικότερης νομοθετικής ρύθμισης προσαρμοσμένης στους ομίλους επιχειρήσεων (Λύση Β);

12: Λύση Α 23: Λύση Β 1: ΔΓ/ΔΑ

9. Σε ό,τι αφορά την υπό προϋποθέσεις ευθύνη της μητρικής έναντι της θυγατρικής της (εσωτερική ευθύνη), θεωρείτε ότι θα πρέπει να θεσπισθούν ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις (Λύση Α) ή αρκούν προς τούτο οι υποχρεώσεις πίστης και επιμελούς διαχείρισης που βαρύνουν, κατά περίπτωση, τη μητρική ως μέτοχο πλειοψηφίας ή/και όργανο διοίκησης της θυγατρικής της (Λύση Β);

19: ΝΑΙ 17: ΟΧΙ 0: ΔΓ/ΔΑ

10. Θεωρείτε ότι πρέπει να θεσπισθεί νομοθετικά κανόνας, σύμφωνα με τον οποίο τα μέλη του Δ.Σ. της θυγατρικής εταιρίας απαλλάσσονται από την ευθύνη τους, ακόμη κι αν ζημίωσαν την θυγατρική, εφόσον εξυπηρέτησαν με την απόφασή τους το «συμφέρον του ομίλου» και έκριναν ότι εύλογα αναμένεται η αντιστάθμιση της ζημίας με οφέλη το επόμενο χρονικό διάστημα;

16: ΝΑΙ 20: ΟΧΙ 0: ΔΓ/ΔΑ

11. Θα πρέπει να ρυθμιστούν νομοθετικά οι διάφορες μορφές συμβατικής σύνδεσης των μελών ομίλου επιχειρήσεων (ιδίως: η σύμβαση υπαγωγής σε ενιαία διεύθυνση, η σύμβαση μεταφοράς κερδών, η σύμβαση εξουσίασης κτλ), και ειδικότερα:

i) οι προϋποθέσεις σύναψης των οικείων συμβάσεων (π.χ. αν απαιτείται απόφαση της εξαιρετικής γενικής συνέλευσης);

30: ΝΑΙ 5: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

ii) η επίδραση αυτών στην αυτονομία της διοίκησης της ελεγχόμενης εταιρίας (αν δηλ. θα υποχρεούται το Δ.Σ. της ελεγχόμενης να επιδιώκει τα συμφέροντα του ομίλου) ;

28: ΝΑΙ 7: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

iii) τα μέσα προστασίας των μετόχων μειοψηφίας και των πιστωτών της ελεγχόμενης εταιρίας;

35: ΝΑΙ 1: ΟΧΙ 0: ΔΓ/ΔΑ

12. Θα πρέπει να θεσπισθεί κανόνας βάσει του οποίου με απλή πλειοψηφία η Γ.Σ. της ΑΕ ή η συνέλευση των εταίρων της ΕΠΕ/ΙΚΕ (ή, σε περίπτωση μονοπρόσωπων εταιριών, ο μοναδικός μέτοχος/εταίρος) δύνανται να δίνουν δεσμευτικές εντολές στο Δ.Σ. της θυγατρικής ΑΕ ή τον διαχειριστή της θυγατρικής ΕΠΕ/ΙΚΕ, εφόσον οι εντολές αυτές δεν οδηγούν στην άμεση καταστροφή της εταιρίας;

4: ΝΑΙ

2: ΝΑΙ, αλλά μόνο στην μονοπρόσωπη εταιρία

26: ΝΑΙ, αλλά μόνο εφόσον αυτό τεθεί στο καταστατικό της θυγατρικής και τεθούν δικλείδες ασφαλείας για την μειοψηφία και τους πιστωτές

4: ΟΧΙ

0: ΔΓ/ΔΑ

13. Νομίζετε ότι οι διατάξεις για τις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις είναι εξίσου κατάλληλες και όταν αφορούν μητρική επιχείρηση-φυσικό πρόσωπο;

11: ΝΑΙ 14: ΟΧΙ 11: ΔΓ/ΔΑ

14. Στο άρθρο 16α παρ. 1 περ. α΄ Ν. 2190/1920 μεταξύ των προϋποθέσεων επιτρεπτού συναλλαγών χρηματοδοτικής ενίσχυσης είναι η διαμόρφωση της συναλλαγής με «εύλογους όρους αγοράς»; Πιστεύετε ότι είναι χρήσιμη η εισαγωγή της έννοιας των ίσων αποστάσεων (arms length) στο Ν. 2190/1920 και η ευρύτερη αξιοποίηση της ως παραμέτρου του εταιρικού συμφέροντος;

29: ΝΑΙ 4: ΟΧΙ 3: ΔΓ/ΔΑ

15. Τόσο εκτός όσο και εντός ενοποίησης, το άρθρου 23α παρ. 1 περ. β΄ και παρ. 5 κ.ν. 2190/1920 εξαρτά το επιτρεπτό συναλλαγών με μητρική εταιρία από ειδική άδεια της γενικής συνέλευσης. Πιστεύετε ότι, λόγω σύγκρουσης συμφερόντων, η μητρική δεν θα πρέπει να δικαιούται συμμετοχής στη σχετική συνέλευση;

12: ΝΑΙ 22: ΟΧΙ 2: ΔΓ/ΔΑ

16. Πρέπει να αντικατασταθεί η θεωρία της πραγματικής έδρας με αυτήν της καταστατικής τουλάχιστον για τις θυγατρικές εταιρείες με καταστατική έδρα στην Ελλάδα, που ανήκουν σε διεθνείς ομίλους;

18: ΝΑΙ 14: ΟΧΙ 4: ΔΓ/ΔΑ

17. Είναι σκόπιμη η υιοθέτηση ειδικών κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης σε όμιλο εισηγμένων επιχειρήσεων;

32: ΝΑΙ 3: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

18. Είναι δυνατή η αναλογική επέκταση των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης που ισχύουν για την μεμονωμένη εισηγμένη εταιρία στον όμιλο επιχειρήσεων, στον οποίο ανήκει;

18: ΝΑΙ 17: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

19. Θεωρείτε επαρκή την προστασία των μετόχων μειοψηφίας μιας εισηγμένης (θυγατρικής) εταιρίας σε περίπτωση που αυτή αλλάζει φορέα ελέγχου, μέσω της επιβολής της υποχρέωσης δημόσιας πρότασης;

16: ΝΑΙ 15: ΟΧΙ 5: ΔΓ/ΔΑ

20. Θεωρείτε ότι στο πλαίσιο του πτωχευτικού δικαίου θα ήταν εφικτό να οριστεί ενιαίο κέντρο κύριων συμφερόντων για ολόκληρο τον όμιλο;

20: ΝΑΙ 15: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

21. Θεωρείτε ότι η χρήση πρωτοκόλλων για τη συνεργασία και το συντονισμό των διαχειριστών αφερεγγυότητας και των πτωχευτικών δικαστηρίων θα αποτελέσει εύχρηστο εργαλείο αντιμετώπισης της αφερεγγυότητας στους ομίλους εταιριών;

27: ΝΑΙ 6: ΟΧΙ 3: ΔΓ/ΔΑ

22. Θα πρέπει να καθιερωθεί και νομοθετικά η έννοια του «ομιλικού εργοδότη»;

21: ΝΑΙ 13: ΟΧΙ 2: ΔΓ/ΔΑ

23. Θεωρείτε σκόπιμη την απαγόρευση δημιουργίας ομίλων εταιριών με μέλη εγκατεστημένα σε φορολογικούς παραδείσους ως μέσο καταπολέμησης της φοροδιαφυγής;

9: ΝΑΙ 21: ΟΧΙ 6: ΔΓ/ΔΑ

24. Θεωρείτε σκόπιμη την εισαγωγή ευνοϊκού καθεστώτος για τις ενδοομιλικές συναλλαγές ως μέσου προσέλκυσης επενδύσεως από αλλοδαπούς ομίλους;

27: ΝΑΙ 7: ΟΧΙ 1: ΔΓ/ΔΑ

25. Θεωρείτε ότι ο φορολογικός νομοθέτης θα πρέπει να απέχει από την αυτόνομη ρύθμιση των ζητημάτων των ομίλων εταιρειών, αναμένοντας τις εξελίξεις στο εταιρικό δίκαιο;

11: ΝΑΙ 23: ΟΧΙ 2: ΔΓ/ΔΑ

26. Θεωρείτε εύλογη την ευνοϊκή μεταχείριση των συγκεντρώσεων μεταξύ μελών του ιδίου ομίλου από τη σκοπιά του δικαίου ανταγωνισμού;

25: ΝΑΙ 8: ΟΧΙ 3: ΔΓ/ΔΑ

27. Κατά τον υπολογισμό του ανώτατου ύψους του προστίμου για παράβαση των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ (1 και 2 Ν. 3959/2011) θεωρείτε σκόπιμο να συμπεριλαμβάνεται και ο κύκλος εργασιών που προέρχεται από ενδοομιλικές συναλλαγές, παρόλο που αυτό δεν ισχύει στο πλαίσιο του ελέγχου συγκεντρώσεων;

12: ΝΑΙ 18: ΟΧΙ 6: ΔΓ/ΔΑ

28. Θεωρείτε ότι οι νομολογιακές αρχές περί καταλογισμού και περί εις ολόκληρον ευθύνης των (φυσικών ή νομικών) προσώπων που αποτελούν «ενιαία οικονομική ενότητα» πρέπει να εφαρμόζονται και σε ζητήματα αστικής ευθύνης προς αποζημίωση για παραβάσεις του (ενωσιακού ή εθνικού) δικαίου ελεύθερου ανταγωνισμού;

24: ΝΑΙ 5: ΟΧΙ 7: ΔΓ/ΔΑ

ΙΙ. Σύντομο σχόλιο


Από το περυσινό Συνέδριο, το Δ.Σ. του Συνδέσμου Ελλήνων Εμπορικολόγων αποφάσισε να καταγράφονταιοι απόψεις των Συνέδρων στα θέματα που αναπτύσσονται, με τη βοήθεια ενός ενδεικτικού Ερωτηματολογίου. Η προσπάθεια αυτή, που φιλοδοξεί να αποτελέσει κάτι αντίστοιχο ανάλογων προσπαθειών αλλοδαπών οργανώσεων (π.χ. του DeutscherJuristentag), θα μπορούσε να είναι χρήσιμη για τη θεωρητική και πρακτική προαγωγή του δικαίου. Οι απαντήσεις των Συνέδρων αποτελούν υλικό στη διάθεση οιουδήποτε (με κυβερνητική ιδιότητα ή μη) που θα είχε ενδιαφέρον να δει τα προβλήματα της επικαιρότητας και να αξιολογήσει την ανάγκη νομοθετικών βελτιώσεων. Στη διατύπωση των ερωτημάτων του Ερωτηματολογίου συνέδραμαν οι κ.κ. Eισηγητές και Παρεμβαίνοντες, υπό την επιμέλεια των μελών του Δ.Σ. του Συνδέσμου κ.κ. Ν. Τέλλη, Καθηγητή ΑΠΘ, Δ. Αυγητίδη, Αν. Καθηγητή ΔΠΘ, και Αλ. Ρόκα, Δικηγόρου – Δ.Ν. Συνολικά συμπληρώθηκαν 36 ερωτηματολόγια.

Ακολουθεί σύντομος σχολιασμός επί των απαντήσεων, με επίκεντρο τα ερωτήματα επί των οποίων σχηματίστηκαν «πειστικές» πλειοψηφίες. Αρχικά μπορεί να παρατηρηθεί ως γενική τάση ότι οι σύνεδροι αναγνωρίζουν – με τον ένα ή τον άλλο τρόπο – σχεδόν ομόφωνα την ιδιαιτερότητα του ομιλικού φαινομένου. Τούτο όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει συμφωνία στην αναγκαιότητα νομοθετικής παρέμβασης σε επιμέρους πτυχές του ζητήματος. Ειδικότερα, κατά πλειοψηφία γίνεται δεκτό ότι πρέπει να θεσπισθεί ενιαίος νομοθετικός ορισμός του ομίλου επιχειρήσεων, χωρίς, μάλιστα, οι προτεινόμενες διατάξεις να διαφοροποιούνται ανάλογα με τη μορφή των εταιριών που απαρτίζουν τον όμιλο. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο των διατάξεων, αυτές θα μπορούσαν να αφορούν, μεταξύ άλλων, τα εξής: α) ένα ειδικότερο μηχανισμό για την ευθύνη της μητρικής εταιρίας για χρέη της θυγατρικής, που θα παραμερίζει το θεσμό της «άρσης της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου», β) το ακριβές περιεχόμενο και τη νομική σημασία των διάφορων μορφών συμβατικής σύνδεσης επιχειρήσεων, γ) το δικαίωμα της μητρικής εταιρίας να δίδει δεσμευτικές εντολές στη θυγατρική εταιρία, αλλά με αυστηρούς όρους (δηλ. μόνο εφόσον αυτό τεθεί στο καταστατικό της θυγατρικής και τεθούν δικλείδες ασφαλείας για την μειοψηφία και τους πιστωτές) και δ) ειδικούς κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης για εισηγμένους ομίλους. Είναι φανερό ότι και οι τέσσερις αυτές παρεμβάσεις, οι οποίες κατά πλειοψηφία γίνονται δεκτές, θα ενισχύσουν την ασφάλεια δικαίου στις συναλλαγές των ομίλων επιχειρήσεων.

Πιο διστακτικοί είναι οι σύνεδροι, αντιθέτως, σε προτάσεις που συνεπάγονται θεμελιώδεις δογματικές ανατροπές. Έτσι, δεν γίνεται δεκτή η εισαγωγή του «συμφέροντος του ομίλου» ως κριτηρίου δράσης της θυγατρικής εταιρίας, κατ’ απόκλιση του κανόνα ότι η εταιρία εξυπηρετεί κατ’ αρχήν τα δικά της συμφέροντα. Πολλώ δε μάλλον, δεν γίνεται δεκτή η απονομή νομικής προσωπικότητας στον όμιλο. Στο πεδίο του πτωχευτικού δικαίου, δεν προκρίνεται η ουσιαστική ενοποίηση των πτωχεύσεων των μελών του ομίλου (η ενοποίηση δηλ. των περιουσιών τους), αλλά η δικονομική ενοποίηση. Στην τελευταία περιλαμβάνονται οι διάφοροι τρόποι συντονισμού των διαδικασιών, η χρήση πρωτοκόλλων για τη συνεργασία πτωχευτικών δικαστηρίων ή/και διαχειριστών αφερεγγυότητας, ο ορισμός ενιαίου κέντρου κυρίων συμφερόντων (ώστε να υπάρχει ενιαία δικαιοδοσία) κ.ά.

Τέλος, ενδιαφέρον έχουν οι απαντήσεις και στα ζητήματα λογιστικού, φορολογικού, εργατικού και ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, καθώς και δικαίου του ανταγωνισμού. Ειδικότερα, γίνεται δεκτό ότι ο όμιλος με μητρική επιχείρηση – φυσικό πρόσωπο δημιουργεί ιδιαιτερότητες από την οπτική γωνία της ενοποίησης των οικονομικών καταστάσεων. Ακόμη, αξιολογείται ότι ο φορολογικός νομοθέτης πρέπει να δράσει άμεσα, χωρίς να αναμένει τις εξελίξεις στο εταιρικό δίκαιο, και – μεταξύ άλλων – να δημιουργήσει ευνοϊκό καθεστώς για τις ενδοομιλικές συναλλαγές, προς όφελος και των επενδύσεων. Στο πεδίο του εργατικού δικαίου, οι σύνεδροι βλέπουν θετικά την έννοια του «ομιλικού εργοδότη», μια έννοια που ευνοεί τους εργαζομένους, έστω και καθ’ υπέρβαση της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου. Περαιτέρω, η πλειοψηφία θεωρεί ανεκτές αποκλίσεις από την θεωρία της πραγματικής έδρας, τουλάχιστον για θυγατρικές εταιρίες με έδρα την Ελλάδα, οι οποίες ανήκουν σε διεθνείς ομίλους. Τέλος, το φαινόμενο της ομιλικής σύνδεσης επιδρά και στην εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού: μεταξύ άλλων, γίνεται δεκτή η ευνοϊκή μεταχείριση των συγκεντρώσεων μεταξύ μελών του ιδίου ομίλου και επέκτασή της έννοιας της «ενιαίας οικονομικής ενότητας» σε ζητήματα αστικής ευθύνης προς αποζημίωση για παραβάσεις του (ενωσιακού ή εθνικού) δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Κοντολογίς, θα λέγαμε ότι ως θετικές αξιολογούνται οι προσπάθειες για την διευκόλυνση της λειτουργίας των – εθνικών ή διεθνών – ομίλων, καθώς τούτο ενισχύει, πέρα από την ασφάλεια δικαίου, και τις επενδύσεις στη χώρα μας. Οι προσπάθειες αυτές, ωστόσο, δεν θα πρέπει να θίγουν θεμελιώδεις αρχές της έννομης τάξης, αλλά ούτε και την θέση των εργαζομένων στους ομίλους επιχειρήσεων.

Ν. Τέλλης, Καθηγητής ΑΠΘ

Δ. Αυγητίδης, Αν. Καθηγητής ΔΠΘ

Αλ. Ρόκας, Δικηγόρος – Δ.Ν


 Επιστημονικές εκδηλώσεις : Συνέδρια
Ο Σύνδεσμος διοργανώνει ετησίως ένα Πανελλήνιο Συνέδριο Εμπορικού Δικαίου, που διεξάγεται  σε επιλεγόμενη πόλη της Ελλάδος , συνήθως τέλη Οκτωβρίου - αρχές Νοεμβρίου ...διαβάστε περισσότερα

 Επιστημονικές εκδηλώσεις : Ημερίδες
Ο Σύνδεσμος διοργανώνει ετησίως δύο ημερίδες με επίκαιρα θέματα ...διαβάστε περισσότερα

 Επιστημονικές συναντήσεις
Τα μέλη του Συνδέσμου Ελλήνων Εμπορικολόγων στην προσπάθεια ανταλλαγής απόψεων και συνεχούς ενημερώσεώς των, συναντώνται σε τακτά (ανά δεκαπενθήμερο) χρονικά διαστήματα στην αίθουσα εκδηλώσεων του ΔΣΑ (Ακαδημίας 60) ...διαβάστε περισσότερα

  Σύγχρονα ζητήματα της οικογενειακής επιχείρησης

25ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εμπορικού Δικαίου
...διαβάστε περισσότερα

  Αναμνηστικός Τόμος Λεωνίδα Γεωργακόπουλου
Από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας (MIET)
Τόμος I   |  Τόμος IΙ
Copyright 2005-2017 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΛΟΓΩΝ | Developed by NOMIKI BIBLIOTHIKI WEB SERVICES